Swe
Στην αυγή του τρίτου Παγκοσμίου Πολέμου, το ποντίκι επέλεξε για άλλη μια φορά να μην ασχοληθεί με την επικαιρότητα. Άφησε ανοιχτό το ertnews στην τηλεόραση πίσω του και ξεκίνησε να γράφει λίγες σκέψεις για την φύση της δουλειά του.
Επίσης σας εύχεται καλή χρονιά πιο καθυστερημένα κι από κοπή βασιλόπιτας επαρχιακού αθλητικού σωματείου.
Η αφορμή για το παρόν ποστ δόθηκε από διάφορες συζητήσεις που έχω ανοίξει τις τελευταίες μέρες, οπότε θα προσπαθήσω να μαζέψω λίγο κάποιες σκέψεις που έχω επικοινωνήσει σε συναδέλφους και μη.
Disclaimer: Η λέξη προγραμματιστές από δω και στο εξής μπορεί να σημαίνει πολλούς διαφορετικούς ρόλους. Προγραμματιστές/προγραμματίστριες, DevOps, QAs, Platform Engineers, IT και άλλους. Όλοι αυτοί οι ρόλοι έχουν μικρές και μεγάλες διαφορές στη φύση της εργασίας, μισθολογικά κλπ. Αν χρειαστεί να εξειδικεύσω κάπου θα το κάνω, αλλά προς το παρόν θα βάλουμε όλους και όλες στο ίδιο τσουβάλι για λόγους οικονομίας.
Τι κάνουμε στη δουλειά μας;#
Φτιάχνουμε πολλά και διάφορα προϊόντα. Στην γενική εικόνα δουλεύουμε στην ψηφιοποίηση του καπιταλισμού. Τα προϊόντα που φτιάχνουμε έχουν ένα τεράστιο εύρος και τα χρησιμοποιούμε στην καθημερινότητά μας σε τέτοιο βαθμό που δεν έχει καν νοήμα να απαριθμήσω ενδεικτικα.
Σίγουρα αν σου αρέσει η φύση της δουλειάς, υπάρχουν πολύ ενδιαφέροντα προβλήματα να λυθούν ανεξαρτήτως με τι θα ασχοληθείς. Εδώ θα σταθώ απλά σε δύο τομείς που θεωρώ προβληματικούς.
Τα τελευταία χρόνια οι θέσεις εργασίας που παίρνει το μάτι μου αφορούν όλο και περισσότερο προϊόντα τζόγου. Από ηλεκτρονικά καζίνο, αθλητικό στοίχημα μέχρι πλατφόρμες κρυπτονομισμάτων και επενδυτικές πλατφόρμες.
Η μακρόχρονη οικονομική κρίση έχει δημιουργήσει ένα μεγάλο κοινό απελπισμένων για τις πρώτες απ’ αυτές τις πλατφόρμες, ενώ οι δεύτερες απευθύνονται περισσότερο σε ένα πιο “βολεμένο” κοινό υποσχόμενες την εκδημοκράτιση των επενδύσεων. Στην πραγματικότητα δεν πρόκειται παρά για παραπροϊόντα που ρυθμίζονται ανεπαρκώς και διαφημίζονται ανεξέλεγκτα σε κόσμο όλων των ηλικιών.
Ο άλλος τομέας ο οποίος λίγο-πολύ έχει έρθει και στη χώρα μας, είναι αυτός της πολεμικής βιομηχανίας. Στο site του Συλλόγου Ελλήνων Κατασκευαστών Αμυντικού Υλικού, σε μια πολύ άβολη στην πλοήγηση λίστα που μοιάζει να βγήκε απ το 1998, μπορούμε να δούμε από την Intracom Defense (θυγατρική πλέον της Israel Aerospace Industries - IAI) μέχρι την Vodafone και την Cosmote Telekom. Τα αφεντικά μας ντύνουν στα χακί πριν από την επιστράτευση, ενώ αντίστοιχες μπίζνες συνεχίζουν να ανοίγουν και τα πανεπιστήμια απ’ τα οποία περάσαμε.
Η δημιουργικότητα στη δουλειά μας#
Εδώ θα μιλήσω καθαρά για τους προγραμματιστές και τις προγραμματίστριες, αν και είναι πιθανό να έλεγα περίπου τα ίδια αν είχα μεγαλύτερη επαφή με τις θέσεις που ανέφερα πριν.
Η εργασία μας μπορεί να γίνει από άχαρη μέχρι πολύ δημιουργική. Μια έξυπνη, καθαρή ή τακτοποιημένη λύση, η αναγνώριση από τους συναδέλφους και τις συναδέλφισσες, μια καλή ιδέα ή η προσφορά βοήθειας σε κάποιον/α συνάδελφο δίνουν αρκετά στο reward system. Ακόμα και αδιάφοροι ή βαρετοί τομείς έχουν πολύ ενδιαφέροντα προβλήματα προς λύση.
Τα προβλήματα εδώ έρχονται απ’ τη φύση της εργασίας στον καπιταλισμό: εργαζόμαστε για το κέρδος (τους). Στην πράξη αυτό μπορεί να σημαίνει εντατικοποίηση, πίεση για “προσωρινές” λύσεις του ποδαριού αντί για πιο ολοκληρωμένες που θα κάνουν τη ζωή μας πιο εύκολη στο μέλον.
Συνήθως υπάρχουν τρόποι να ζυγιστούν αυτά (κι αυτό είναι το καλό σενάριο). Αυτό όμως που προσωπικά δεν παλεύω με τίποτα είναι οι “AI Ambassadors” προϊστάμενοι, που περίπου σε αντιστοιχία με τις AI startups, προσπαθούν να μας πείσουν πως η δουλειά μας στο μέλλον θα είναι απλά να κάνουμε review σε τόνους κώδικα που θα χει γράψει ένας AI agent.
Καθόλου δημιουργικό αν ρωτάτε τη γνώμη μου, αλλά χωράει μεγάλη συζήτηση.
Δουλεύουμε με εργατικό έλεγχο;#
Κι όμως, σε συζητήσεις έχω όντως ακούσει όντως αυτήν την άποψη, είτε αυτολεξεί είτε παρεμφερώς. Η πρώτη μου αντίδραση ήταν “δεν έχω ακούσει μεγαλύτερη μπαρούφα”. Όταν το σκέφτηκα πιο ψύχραιμα και αναλυτικά, η άποψή μου συνοψίστηκε στην ακόλουθη.
“Δεν έχω ακούσει μεγαλύτερη μπαρούφα”, with extra steps.
Η δουλειά μας περιλαμβάνει αρκετά meetings με συναδέλφους, managers και ανθρώπους από το business. Συνήθως οι δύο τελευταίοι δεν είναι τεχνικά καταρτισμένοι, αλλά παίζουν το ρόλο του διαμεσολαβητή μεταξύ των ανθρώπων που παίρνουν τις αποφάσεις για “τη μεγάλη εικόνα” του προϊόντος και των τεχνικών.
Όταν δεν πετάμε χαρτατετό, σε αυτά τα meetings αποφασίζουμε για το πως θα φτιάξουμε τα επόμενα features, εξετάζουμε εναλλακτικές, παζαρεύουμε μεταξύ σωστών και πρόχειρων λύσεων και ρίχνουμε νέες ιδέες στο τραπέζι. Αυτή η διαδικασία όταν υπάρχει σωστή οργάνωση, είναι γόνιμη και αρκετά ενδιαφέρουσα. Στην πράξη σημαίνει πως έχουμε λόγο πάνω στο προϊόν. Μπορούμε να πάρουμε αποφάσεις, να μπλοκάρουμε αποφάσεις, να προτείνουμε εναλλακτικές κλπ.
Έχουμε όντως λόγο; Πιστέυω πως ναι, σε ένα βαθμό. Έχουμε λόγο στα πλαίσια του οτι κάνουμε μια εξειδικευμένη εργασία με την οποία οι ανώτεροι δεν είναι εξοικειωμένοι. Με απλά λόγια, πιο εύκολα θα πρήξουν έναν UX ή ακομα κι έναν frontend developer να κάνει ένα κουμπί αποδοχής πράσινο και της απόρριψης κόκκινο, παρά να επέμβουν στο σχήμα μιας βάσης δεδομένων.
Σε ατομικό επίπεδο όμως δεν έχουμε έλεγχο στο ίδιο το προϊόν, πόσο μάλλον στο business model της εκάστοτε επιχείρησης. Για παράδειγμα δεν μπορούμε να πείσουμε τα αφεντικά μας να σταματήσουμε να εθίζουμε στο τζόγο φτωχούς ανθρώπους της Λατινικής Αμερικής και να φτιάξουμε ένα προϊόν που θα κάνει τη ζωή τους καλύτερη, εκτός αν τυχαίνει αυτό να αποφέρει μεγαλύτερο κέρδος.
Σε συλλογικό επίπεδο, μάλλον μπορούμε να πετύχουμε περισσότερα.
Μπορούν οι προγραμματιστές να έχουν διεκδικήσεις;#
Οι άνθρωποι που δουλεύουμε στις τεχνολογιές είμαστε απλά εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό, που τυχαίνει να είναι σε ζήτηση αυτή τη χρονική περίοδο. Οι μισθοί μας και οι συνθήκες εργασίας απέχουν αρκετά μεταξύ τους. Οι senior developers, οι team leaders, οι machine learning engineers και κάποιες άλλες θέσεις είναι δουλειές γραφείου που αμοίβονται σε καλύτερα από το ιατρικό προσωπικό που δουλεύει εξουθενωτικά και έχει σαφώς μεγαλύτερες ευθύνες.
Άλλες θέσεις είναι λιγότερο καλά αμοιβόμενες. Για παράδειγμα οι IT, δηλαδή το “τεχνικό προσωπικό” τεχνικών και μη επιχειρήσεων, συνεχίζουν να κάνουν δουλειά γραφείου, αλλά συχνά πιο άχαρη ή ακομα και χειρονακτική. Κουβαλάνε εξοπλισμό, ξεβιδώνουν υπολογιστές, βιδώνουν και ξεβιδώνουν racks, κρεμάνε routers κλπ.
Αντίστοιχα οι δικτυάδες όχι μόνο κάνουν, ανα περιπτώσεις, χειρονακτική εργασία αλλά μπορεί να πρέπει να μετακινούνται και να έχουν να κάνουν απευθείας με πελάτες. Οι τεχνικοί πεδίου για παράδειγμα, τα κάνουν όλα αυτά και αμοίβονται ακόμα και με το βασικό μισθό.
Οι συνθήκες και οι μισθοί του κλάδου απέχουν αρκετά από ρόλο σε ρόλο. Πριν πάμε όμως στην ουσία της αρχικής ερώτησης, πρέπει να ενημερώσω πως το ποντίκι έχει την παρακάτω ακραία άποψη:
Όλοι οι άνθρωποι πρέπει να μπορούν να ζούν με αξιοπρέπεια, όπως αυτοί και αυτές θέλουν.
Πριν ετοιμαστείτε όμως να πάρουμε το δρόμο για τα χειμερινά ανάκτορα, μπορούμε να συμφωνήσουμε τουλάχιστον πως είναι εξωφρενικό το οτι το νοίκι ενός σπιτιού 50-60 τετραγωνικών στην Αθήνα είναι περίπου 60-80% του βασικού μισθου;
Θα απαντήσω λοιπόν για τα καλύτερα αμοιβόμενα κομμάτια, αφού μάλλον καταλάβατε την άποψή μου για τα χαμηλόμισθα.
Γενικά οι υψηλοί μισθοί σημαίνουν ακόμα μεγαλύτερη εκμετάλλευση από τα αφεντικά. Για παράδειγμα οι μηχανικοί στα πλοία έχουν καθαρούς μισθούς που φτάνουν ή και ξεπερνάνε τα 7000€ το μήνα, χωρίς τα επιπλέον επιδόματα. Τα κατα κεφαλήν κέρδη των εφοπλιστών είναι ιλιγγιωδώς μεγαλύτερα από οτι ας πούμε ενός αφεντικού σε εταιρεία καθαρισμού.
Παρά τους (σχετικά) υψηλούς μισθούς λοιπόν, που μπορεί να παίρνουν κάποιοι και κάποιες, αυτό δεν σημαίνει οτι ξεφεύγουν από τα προβλήματα της κοινωνίας. Τα νοίκια και η ακρίβεια συνεχίζουν να ροκανίζουν την αγοραστική δύναμη, το ΕΣΥ συνεχίζει να καταρρέει, η κλιματική καταστροφή αρχίζει να δείχνει το εύρος της και ο πόλεμος έχει φτάσει στην πίσω αυλή του κράτους.
Οι εργαζόμενοι/ες στην τεχνολογία δεν “μπορούν” απλά, πρέπει να έχουν διεκδικήσεις.
- Για τα μισθολογικά τους, τα οποία καθορίζουν και πόσο μπορεί να ανοίξει η μισθολογική βεντάλια και για την υπόλοιπη εργατική τάξη
- Για συλλογικές συμβάσεις εργασίας
- Για το μπλοκάρισμα της πολεμικής οικονομίας
- Γιατί το οικονομικό impact της απεργίας τους είναι πολύ μεγαλύτερο από των χαμηλότερα αμοιβόμενων εργαζόμενων
Αντί επιλόγου#
Συγγνώμη αν το κούρασα, αλλά καλό είναι να μιλάμε και σοβαρά μια στο τόσο. Κλείνω με μια σύνοψη των νέων μου από την αρχή του χρόνου. Τον Γενάρη ήμουν συναχωμένος τις 28 απ’ τις 31 μέρες. Ξεκίνησα περπάτημα σε σχεδόν καθημερινή βάση για να χάσω λίγο βάρος, σε ένα session σε ένα ερημικό δρόμο έπεσα σε ένα αδέσποτο σκυλάκι ~85 κιλά που παρα λίγο να με φάει ζωντανό. Έπαιξα το reanimal, πολλοί γκρινιάζουν για την τιμή (40€) σε σχέση με τη διάρκεια. Μην τους ακούσετε, πάρτε το με κλειστά τα μάτια.
Τέλος, χτες αγόρασα την πρώτη μου ηλεκτρική σκούπα και περνάω την καλύτερη mid-30s φάση που θα μπορούσα να ζω.
Τα λέμε σύντομα, το νου.